گلسنگ ها زیست بوم های کوچکی هستند که شامل دو موجود همزیست قارچی و جلبکی می باشند. آنها به عنوان یکی از منابع سرشار از ترکیب های طبیعی با خاصیت آنتی توموری، آنتی بیوتیکی و همچنین آنتی اکسیدانی شناخته شده اند که از برخی از آنها به عنوان دارو و برای درمان بیماری های خاص استفاده می شود. این پژوهش با هدف شناسایی و تعیین میزان بتولین، بتولینیک اسید و ارزیابی فعالیت آنتی اکسیدانی گلسنگ پوست زی درخت توس (. Betula pendula Roth) و همچنین قارچ همراه آن انجام شد. مشخص گردید که گلسنگ جدا شده از پوست این درخت، گلسنگ های برگی دارای ترکیب های بیواکتیو، تحت عنوان Ramalina Sinensis می باشد. قارچ همراه با گلسنگ حاوی ماده مؤثره با روش مولکولی Arthrinium arundinis شناسایی شد. این قارچ جزء قارچ های آسکومیست بوده و برای اولین بار با کد MG198621 در سایت NCBI ثبت گردید. از گلسنگ و قارچ همراه آن عصاره گیری شد و با استفاده از دستگاه HPLC میزان اسید بتولینیک و بتولین آن تعیین شد. اسید بتولینیک و بتولین جزء ترپن ها بوده و به عنوان عامل ضد سرطانی قوی شناخته شده است. در بافت گلسنگ R. Sinensis (به ترتیب 2. 17% و 0. 075%) و در قارچ همراه آن A. arundinis (به ترتیب 1. 6% و 0. 025%) به میزان قابل توجهی اندازه گیری شد. به این ترتیب گلسنگ و قارچ همراه آن برای نخستین بار به عنوان منابع جدید حاوی این دو ماده مؤثره معرفی می شوند. اندازه گیری خاصیت آنتی اکسیدانی عصاره گلسنک و قارچ همراه آن با استفاده از دو حلال متانول و اتانول آزمون شد. مشخص گردید که عصاره گلسنگ و قارچ همراه آن، علاوه بر داشتن متابولیت های ثانویه با ارزش دارای خاصیت آنتی اکسیدان بوده که توانایی حذف رادیکال های آزاد سمّی را دارند. این نتایج می تواند در عرصه پزشکی و صنعت اثرهای ارزنده ای داشته باشد.

هدف و زمینه ورود فلزات سنگین از منابع مختلف تامین آب شرب از مشکلات اساسی کیفیت آب، به خصوص در مناطق صنعتی می باشد. هدف از این تحقیق، بررسی قابلیت حذف آلاینده های فلزی جیوه و آرسنیک از محلول های آبی با استفاده از نانوذرات اکسید آهن سنتز شده به روش سبز بود. برای این منظور از عصاره حاصل شده از یک نمونه گلسنگ بومی استان اردبیل جهت سنتز نانوذرات اکسید آهن به عنوان جاذب استفاده شد. روش کار برای تهیه نانوذرات اکسید آهن مغناطیس پذیر از یک روش رایج و سریع بنام روش هم رسوبی استفاده شد. در این روش از مخلوط نمک آهن دو و سه ظرفیتی با نسبت استوکیومتری مشخص به حجم معینی از عصاره بدست آمده از گیاه Sinensis Ramalina (SR) اضافه می‫ شود. به دلیل استفاده از گیاه گلسنگ در فرایند سنتز نانوذرات اکسیدآهن، به روش مورد استفاده در پژوهش حاضر، روش سنتز سبز نیز گفته می‫ شود. جهت تایید نانوذرات اکسیدآهن سنتزشده، از روش های اسپکتروفتومتری مریی-ماورای بنفش، XRD، FT-IR، SEM و آنالیز عنصری EDX استفاده شد. ‬ ‬ یافته ها در طیف حاصل شده از اسپکتروفتومتر، پیک ظاهر شده درcm-1 5± 574 نشان‫ دهنده انتقال الکترون اکسیژن به آهن سنتزشده از گلسنگ SR بود. طیف حاصل از XRD نیز تاییدکننده خلوص نانوذرات اکسید آهن می باشد، به طوریکه در موقعیت های2θ = 30. 40, 35. 75, 43. 60, 57. 90, 63. 60 الگوی پراش به درستی حاصل شد. ماهیت کروی یکنواخت نانوذرات اکسیدآهن (III) با اندازه بین 74/31 الی 91/53 نانومتر که با استفاده از تصاویر SEM قابل مشاهده است. همچنین آنالیز EDX جهت نشان دادن ساختار عنصری تشکیل دهنده نانوذرات اکسید آهن سنتز شده، مورد استفاده قرار گرفت. آنالیز عنصری مشخص کرد که نانوذرات سنتز شده حاوی 68/19 درصد وزنی آهن و 49/51 درصد وزنی اکسیژن است. ‬ نتیجه گیری نتایج نشان داد که جیوه از مدل ایزوترم جذب لانگموییر (998/0 R2=) و آرسینیک از مدل ایزوترم جذب فروندلیچ (968/0 R2=) تبعیت می کند و فرایند حذف در هر دو فلز خود به خودی و گرمازا است. داده های بدست‫ آمده از مطالعات سینتیکی حذف هر دو فلز از محلول های آبی در مدل سینتیکی شبه مرتبه دوم با ضریب همبستگی مناسب بالای 99/0 برازش شدند. قابلیت حذف آرسنیک و جیوه توسط نانوذرات اکسید آهن مغناطیسی پذیر سنتزشده توسط عصاره گیاه SR به ترتیب 02/71 و 84/72 درصد در 4pH= و غلظت اولیه 50 میلی گرم بر لیتر بدست آمد. ‬

زمینه و هدف کیفیت هوا و توزیع عناصر کمیاب در کلانشهر تهران با استفاده از فراکاشت گلسنگ اپی فیت Ramalina Sinensis مورد بررسی قرار گرفت. روش بررسی تال گلسنگ R. Sinensis از منطقه غیرآلوده جمع آوری و به مدت شش ماه در شش سایت شهری تهران فراکاشت شد. بعد از پایان دوره مواجهه، محتوای 12 عنصر در گلسنگ با آنالیز ICP-MS تعیین شد و داده های حاصل با استفاده از آنالیزهای آماری و شاخص های مختلف مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها براساس نتایج، ترتیب میانگین غلظت عناصر در نمونه گلسنگ R. Sinensis به صورت CoCr>Cu>Fe>Mg>Ni>Zn>Mn>Co>Pb>Ca>K مشاهده شد که بیانگر توانایی قابل توجه این گونه در انباشت عناصر Na، Cr، Cu و Fe است. آنالیز PCA و EF نیز نشان داد که منشا عناصر کمیاب جذب شده توسط گلسنگ به طور عمده از منابع وسایل نقلیه هستند. نتیجه گیری این مطالعه کاربرد و اهمیت استفاده از گلسنگ R. Sinensis در پایش زیستی عناصر آلاینده هوا در مناطق شهری را نشان می دهد، که این رویکرد می تواند جایگزینی مناسب، دقیق و مقرون به صرفه بودن گلسنگ نسبت به سایر پایشگرهای زیستی برای آلاینده های هوا و تعیین سطوح مختلف آلودگی هوا را در مقیاس بزرگ ارایه دهد.

زمینه و هدف: بیماری های عفونی، یکی از عوامل مهم مرگ و میر در جهان است. به علت مقاومت تعدادی از باکتری های بیماری زای انسانی به آنتی بیوتیک ها، استفاده از دارو های طبیعی و گیاهی برای کنترل این عوامل روبه افزایش است. هدف از این تحقیق، بررسی اثر ضد باکتریایی عصاره ی گلسنگ Ramalina hyrcana Sipman علیه چند باکتری گرم مثبت و گرم منفی است.مواد و روش ها: عصاره ی اتانولی گلسنگ مورد نظر با استفاده از دستگاه روتاری تهیه شد. 9 سویه ی استاندارد از باکتری های گرم مثبت و گرم منفی در محیط آب گوشت غذایی کشت داده شد. حداقل غلظت باز دارندگی (MIC) به روش میکرودایلوشن تعیین گردید.یافته ها: نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که عصاره ی گلسنگ R. hyrcana در غلظت های مختلف مهار کننده ی باکتری های گرم مثبت و منفی است. نتایج نشان داد که عصاره ی این گلسنگ در همه ی غلظت ها مهار کننده باکتری استافیلوکوکوس اورئوس است و بعد از استافیلوکوکوس اورئوس کمترین غلظت مهار کننده مربوط به باکتری های هافنیا و اسینتو باکتر می باشد (12.5ppm).نتیجه گیری: براساس نتایج به دست آمده از این تحقیق و سایر گزارش های موجود دراین زمینه، می توان عصاره ی اتانولی گلسنگR. hyrcana  را به عنوان عامل کنترل کننده ی بیولوژیک معرفی نمود. با این حال، برای استفاده از عصاره های گلسنگ های مختلف در جهت کاربرد بالینی، آنالیز شیمیایی عصاره ها و تحقیقات بالینی لازم و ضروری می باشد.

مقدمه: روش تولید زیستی نانو ذرات به علت عدم نیاز به مصرف انرژی و خطر کم مورد توجه واقع شده است. در مطالعه حاضر تولید نانو ذرات نقره به وسیله دو گونه گلسنگ «اوسنئا آرتیکولاتا» و «رامالینای سیننسیس» و همچنین اثرات ضد باکتریایی نانو ذرات تولید شده مورد بررسی قرار گرفت.روش بررسی: جهت تولید نانو ذرات نقره، عصاره آبی هر یک از گلسنگ ها تهیه و با محلول نیترات نقره در غلظت نهایی 1 میلی مولار مجاور شد. تولید نانوذرات به وسیله روش های اسپکتروفتومتری، پراش پرتوی ایکس و میکروسکوپ الکترونی عبوری مورد بررسی قرار گرفت. جهت بررسی خواص ضد باکتریایی از روش ایجاد چاهک در آگار علیه باکتری های اشریشیا کلی، سودوموناس آئروژینوزا، باسیلوس سوبتیلیس و استافیلوکوک اورئوس استفاده شد.یافته ها: نانوذرات تولیدی به وسیله هر دو گونه گلسنگ دارای بیشینه جذب در طول موج های 450 و 480 نانومتر بودند. حضور نانو ذرات نقره به وسیله روش پراش پرتوی ایکس تایید شد. اندازه نانوذرات نقره تولید شده توسط گلسنگ اوسنئا آرتیکولاتا در حدود 10 الی 50 نانومترو نانوذرات تولید شده به وسیله گلسنگ رامالینای سیننسیس 50 الی 80 نانومتر بود. آزمون ضدباکتریایی نشان داد نانوذرات تولید شده بر روی هر چهار باکتری اثر مهاری مناسبی را نشان می دهند.بحث و نتیجه گیری: گلسنگ ها به علت فراوانی، رشد سریع و سازگاری با محیط زیست می توانند گزینه مناسبی جهت تولید نانوذرات نقره باشند. نتایج مطالعه حاضر نشان داد که نانوذرات تولیدی اثرات ضد باکتریایی مناسبی را از خود نشان می دهند و می توان از این نانوذرات در صنایع مختلف استفاده نمود.

هدف از این پژوهش بررسی چگونگی سازگاری سه گونه گلسنگ در سه فصل بهار، تابستان و زمستان بود برای نشان دادن این سازگاری فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانی سه گونه گلسنگ از دشت مغان مورد سنجش قرار گرفت در این تحقیق گلسنگ Ramalina farinacea و Lecanora muralis از مرکز شهرستان انگوت (شهر تازه کند استان اردبیل) به صورت تصادفی از کوه ها جمع آوری و گلسنگ Xanthoria parietina نیز از اطراف تالاب شهرک پارس آباد مغان استان اردبیل به طور تصادفی از روی درخت جوالدوز (Catalpa bignonioides) جمع آوری شد. نتایج نشان داد که میزان فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانی پراکسیداز، کاتالاز، آسکوربات پراکسیداز، پلی فنل اکسیداز و سوپراکسید دیسموتاز در هر سه گونه گلسنگ در فصل زمستان (سرما) و تابستان (گرما) بیشتر از فصل بهار بود. آنزیم های سوپراکسید دیسموتاز و پلی فنل اکسیداز در دو گونه R. farinacea و L. muralis در تابستان و آنزیم های کاتالاز و پراکسیداز در این دو گونه در زمستان افزایش معنی داری داشتند و در گونه X. parietina آنزیم های پراکسیداز، کاتالاز و آسکوربات پراکسیداز در تابستان افزایش معنی داری نشان دادند. بنابراین با توجه به بررسی های به عمل آمده احتمالا تغییرات آنزیم های آنتی اکسیدانی باعث سازگاری فصلی در این گونه ها می شود.

با آنکه گلسنگ ها بخش مهمی از تنوع زیستی برخی اکوسیستم ها را تشکیل می دهند، تا چندی پیش در ایران توجه ناچیزی به آنها اختصاص یافته بود. مقاله حاضر علاوه بر مرور پیشرفت گلسنگ شناسی در ایران، گزارش های مهمی از تنوع منطقه ارایه می دهد. بر اساس فعالیت میدانی در منطقه درازنو واقع در البرز مرکزی از استان گلستان (شمال ایران)، 18 گونه گلسنگ شناسی شده است که چهارگونه و یک زیر گونه آن برای اولین بار از این استان گزارش می شوند.